Bloga Dön
Kurumsal Çözümler

Fason Takip Programı: Malzeme, Sevk ve Fire Kontrolü

Fason takip programı nasıl çalışır? Fasoncuya gönderilen malzeme, fasoncuda kalan stok, anlaşılan fire oranı, kısmi teslimler, fason irsaliyesi ve fasoncu bazlı maliyet raporu tek yerde.

Fason ÜretimÜretim TakibiStok YönetimiKurumsal Yazılım

Fason takip programı, üretimin bir kısmını dışarıdaki bir atölyeye (fasoncuya) yaptıran firmanın; fasoncuya ne kadar malzeme gönderdiğini, fasoncuda ne kadar stok kaldığını, ne kadar mamul geri geldiğini ve anlaşılan fire oranının aşılıp aşılmadığını izleyen yazılımdır. Kısa cevap: fasona giden her malzeme sizin stoğunuzdur, yalnızca başka bir adrestedir. Program bu stoğu ayrı bir depo gibi tutar ve her teslimde "gönderilen eksi tüketilen" hesabını otomatik yapar.

Fason takibi neden Excel ile yürümez?

Tekstil, mobilya, metal işleme, ambalaj ve kozmetikte fason çok yaygındır: kesim bir atölyede, dikim başka bir atölyede, boya üçüncü bir yerde yapılır. Excel tablosu ilk ay işler. Sonra kısmi teslimler, ikinci sevkiyatlar, fasoncunun kendi fire beyanı ve iade edilen hatalı ürünler girer. Ay sonunda kimse fasoncuda gerçekte kaç metre kumaş ya da kaç kilo granül kaldığını bilmez. Sayım yapıldığında çıkan fark da kimin hatası olduğu belli olmadığı için tartışmaya dönüşür.

Fasoncudaki malzeme bilançonuzda duran stoktur. Onu yalnızca bir irsaliye yığını olarak tutmak, depo kapısını açık bırakmakla aynı şeydir.

Fason takip programında olması gereken özellikler

  • Fason iş emri: hangi mamulden kaç adet, hangi fasoncuda, hangi birim fiyatla ve hangi termin tarihiyle yapılacak.
  • Fasoncu deposu: her fasoncu sistemde ayrı bir depo olarak durur; sevk edilen malzeme o depoya transfer edilir.
  • Reçete ve fire oranı: bir mamul için ne kadar malzeme gerektiği ve fasoncuyla anlaşılan kabul edilebilir fire yüzdesi.
  • Kısmi teslim: 1.000 adetlik işin 300, 500 ve 200 adet olarak gelmesi; her teslimde sağlam ve hatalı adet ayrı girilir.
  • Fason irsaliyesi: sevkte ve dönüşte belge numarasıyla kayıt; resmi belge muhasebe programında kesilir.
  • Mutabakat raporu: fasoncu bazında gönderilen, tüketilmesi gereken, iade edilen ve kalan malzeme.
  • Maliyet: fason işçilik bedeli mamulün maliyetine eklenir; fasoncu karşılaştırması yapılabilir.

Fasoncuda kalan malzeme nasıl hesaplanır?

Hesap basittir ama kurala bağlanması gerekir. Her teslimde gelen mamul adedi (sağlam artı hatalı) reçetedeki birim tüketimle ve anlaşılan fire payıyla çarpılır; bu, fasoncunun kullanmış olması gereken malzemedir. Gönderilenden düşüldüğünde fasoncuda kalması gereken miktar çıkar. Değer eksiye düşerse fasoncu anlaşılandan fazla fire vermiştir ve bu fark ya fasoncuya fatura edilir ya da yönetici onayıyla kabul edilir. Aşağıdaki örnek bu mantığı gösterir:

type Line = { materialId: string; qtyPerUnit: number; scrapRate: number }; // scrapRate 0.02 = 2%
type Dispatch = { orderId: string; materialId: string; qty: number };
type Receipt = { orderId: string; goodQty: number; scrapQty: number };

// What should still be at the subcontractor for this order?
function expectedAtSubcontractor(
  bom: Line[],
  dispatches: Dispatch[],
  receipts: Receipt[],
  orderId: string,
): Record<string, number> {
  const received = receipts
    .filter((r) => r.orderId === orderId)
    .reduce((s, r) => s + r.goodQty + r.scrapQty, 0);
  const result: Record<string, number> = {};
  for (const line of bom) {
    const sent = dispatches
      .filter((d) => d.orderId === orderId && d.materialId === line.materialId)
      .reduce((s, d) => s + d.qty, 0);
    const consumed = received * line.qtyPerUnit * (1 + line.scrapRate);
    result[line.materialId] = Math.round((sent - consumed) * 1000) / 1000;
  }
  return result; // a negative value means more was used than the agreed scrap allows
}

Burada iki kural önemlidir. Birincisi, miktarlar ondalık olabilir (metre, kilo) ve yuvarlama tek bir yerde yapılır. İkincisi, fasoncunun beyan ettiği fire doğrudan stoktan düşülmez; beyan ayrı kaydedilir ve hesaplanan fireyle karşılaştırılır. Böylece sayım farkı çıktığında hangi teslimde başladığı görülür.

Fason takip ve üretim planlaması nasıl bağlanır?

Fason çoğu zaman üretim rotasının bir adımıdır: kesim içeride, dikim fasonda, paketleme yine içeride. Bu yüzden fason iş emri ayrı bir dünyada değil, üretim takip programı (MRP) içindeki operasyonlardan biri olarak durmalıdır. Planlama ekranı fasondaki adımın termini gecikirse sonraki adımları da kaydırır. Lot ya da parti izlenebilirliği gereken sektörlerde (gıda ambalajı, kozmetik) fasoncuya giden lot ile geri gelen mamul lotu bağlanır; bu konuyu lot takip programı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Fasoncu tarafı programa girmeli mi?

Küçük fasoncular genellikle ayrı bir sisteme giriş yapmak istemez. Pratik çözüm, fasoncuya yalnızca kendi iş emirlerini gördüğü basit bir web ya da mobil ekran vermektir: işi kabul eder, tahmini teslim tarihini girer, hazır olan adedi bildirir. Bu ekran zorunlu değildir; kayıtları sizin depo personeliniz de girebilir. Ama fasoncu kendi bildirimini yaptığında termin takibi telefonla değil sistemden yürür.

Hazır program mı, özel yazılım mı?

Birçok ERP ve stok programında temel bir fason modülü vardır: fasoncuya transfer ve dönüşte mamul girişi. Çok aşamalı fason zinciriniz (bir fasoncudan diğerine doğrudan sevk), sektörünüze özel fire kurallarınız, fasoncu portalı ihtiyacınız ya da mevcut muhasebe ve üretim sistemlerinizle sıkı entegrasyon gereksiniminiz varsa özel geliştirme daha az ödün verir. Kararı vermeden önce bir ay boyunca fasona giden ve gelen her belgeyi toplamak, gerçek akışınızı görmenin en ucuz yoludur.

Sonuç

İyi bir fason takip programı fasoncuyu ayrı bir depo gibi yönetir, her teslimde kalan malzemeyi reçete ve fire oranından hesaplar, fazla fireyi tartışma çıkmadan gösterir ve fason maliyetini mamule ekler. Bu yapıyı mevcut sistemlerinize bağlı kurmak için kurumsal çözümler sayfamıza göz atabilir ya da süreçlerinizi anlatıp teklif alabilirsiniz.

Projenizi Hayata Geçirelim

Web sitesi, mobil uygulama veya kurumsal yazılım projeniz için ücretsiz danışmanlık alın.

Ücretsiz Teklif AlKurumsal Çözümler hizmetimizi inceleyin