Bloga Dön
Kurumsal Çözümler

Tedarikçi Değerlendirme Programı: Puanlama ve A/B/C Sınıfı

Tedarikçi değerlendirme programı nasıl çalışır? Zamanında teslim oranı, girdi kontrol red oranı, fiyat uyumu, ağırlıklı puan, A/B/C sınıflandırması, onaylı tedarikçi listesi ve DÖF bağlantısı.

Tedarikçi YönetimiSatın AlmaKalite YönetimiKurumsal Yazılım

Tedarikçi değerlendirme programı, her tedarikçiyi zamanında teslim, kalite ve fiyat uyumu gibi ölçütlerle düzenli aralıklarla puanlayan ve sonucu A, B, C gibi sınıflara çeviren yazılımdır. Kısa cevap: puan, satın almacının hissinden değil sistemde zaten oluşan kayıtlardan hesaplanmalıdır. Teslim tarihi irsaliyeden, red oranı girdi kontrolden, fiyat sapması faturadan gelir; program bu üç kaynağı birleştirir ve kimin onaylı listede kalacağına veriyle karar verdirir.

Tedarikçi değerlendirmesi neden form doldurmakla bitmez?

Birçok firmada tedarikçi değerlendirmesi yılda bir kez doldurulan bir formdur: satın alma sorumlusu her tedarikçiye 1 ile 5 arasında not verir, form dosyalanır ve denetimde gösterilir. Bu yöntemin sorunu, notun hafızaya dayanmasıdır. Geçen ay yaşanan bir gecikme akılda kalır, sekiz ay önceki üç hatalı parti unutulur. Üstelik aynı tedarikçiyi farklı kişiler farklı puanlar. Sonuç olarak değerlendirme bir karar aracı olmaktan çıkar, yalnızca belge olarak kalır.

İyi bir tedarikçi puanı yeni veri girişi istemez. Siparişi, teslimi, kontrolü ve faturayı zaten kaydediyorsanız puan bu kayıtların özetidir.

Tedarikçi değerlendirme programında hangi ölçütler olmalı?

  • Zamanında teslim oranı: söz verilen tarihte ya da öncesinde gelen teslimlerin tüm teslimlere oranı; kısmi teslimler ayrı satır olarak sayılır.
  • Miktar uyumu: sipariş edilen ile teslim edilen miktar arasındaki fark.
  • Kalite: girdi kontrolde incelenen adede göre reddedilen adet; kritik hata ayrıca işaretlenir.
  • Fiyat uyumu: faturadaki birim fiyatın siparişte anlaşılan fiyatla uyuşup uyuşmadığı.
  • Belge ve uygunluk: sertifika, analiz raporu ya da sözleşme gibi belgelerin geçerlilik tarihleri.
  • Ağırlıklar: her ölçütün toplam puandaki payı firmaya göre ayarlanır ve değiştiğinde tarihçesi tutulur.
  • Sınıflandırma ve onaylı liste: puana göre A, B, C sınıfı; C sınıfındaki tedarikçi için aksiyon ya da listeden çıkarma kararı.

Tedarikçi puanı nasıl hesaplanır?

Her ölçüt önce 0 ile 100 arasında bir değere çevrilir, sonra ağırlıklarla çarpılıp toplanır. Örneğin teslim ve kaliteye yüzde 40, fiyata yüzde 20 ağırlık verilebilir; bu oranlar bir öneri değil, sizin önceliklerinizin ayarıdır. Sınıf eşikleri de aynı şekilde ayardır. Aşağıdaki örnek, dönem içindeki kayıtlardan tek bir tedarikçinin puanını hesaplar:

type Delivery = { supplierId: string; promisedDate: string; deliveredDate: string };
type Inspection = { supplierId: string; inspectedQty: number; rejectedQty: number };
type PriceLine = { supplierId: string; agreedKurus: number; invoicedKurus: number };

const WEIGHTS = { delivery: 0.4, quality: 0.4, price: 0.2 };

function scoreSupplier(id: string, d: Delivery[], q: Inspection[], p: PriceLine[]) {
  const mine = d.filter((x) => x.supplierId === id);
  const onTime = mine.filter((x) => x.deliveredDate <= x.promisedDate).length;
  const deliveryScore = mine.length ? (onTime / mine.length) * 100 : null;

  const insp = q.filter((x) => x.supplierId === id);
  const inspected = insp.reduce((s, x) => s + x.inspectedQty, 0);
  const rejected = insp.reduce((s, x) => s + x.rejectedQty, 0);
  const qualityScore = inspected ? (1 - rejected / inspected) * 100 : null;

  const lines = p.filter((x) => x.supplierId === id);
  const matching = lines.filter((x) => x.invoicedKurus <= x.agreedKurus).length;
  const priceScore = lines.length ? (matching / lines.length) * 100 : null;

  if (deliveryScore === null || qualityScore === null || priceScore === null) {
    return { id, result: 'insufficient-data' };
  }
  const total =
    deliveryScore * WEIGHTS.delivery + qualityScore * WEIGHTS.quality + priceScore * WEIGHTS.price;
  const grade = total >= 85 ? 'A' : total >= 70 ? 'B' : 'C';
  return { id, total: Math.round(total * 10) / 10, grade };
}

Burada iki kurala dikkat edin. Birincisi, bir ölçüt için hiç kayıt yoksa puan sıfır sayılmaz; sonuç "yetersiz veri" olarak kalır, çünkü hiç teslim yapmamış bir tedarikçiyi C sınıfına düşürmek yanlıştır. İkincisi, tutarlar kuruş cinsinden tamsayı tutulur. Değerlendirme dönemi kapandığında puan ve kullanılan ağırlıklar birlikte saklanır; böylece ağırlıklar sonradan değişse bile geçmiş dönemin sonucu yeniden üretilebilir.

Satın alma, kalite kontrol ve DÖF ile nasıl bağlanır?

Değerlendirmenin ham verisi başka modüllerde doğar. Sipariş tarihi ve anlaşılan fiyat satın alma takip programı içinde, red adedi ise kalite kontrol programı içindeki girdi kontrol kaydında oluşur. Tedarikçi kodu bu sistemlerde ortak olmalıdır; aksi halde aynı firma iki farklı isimle iki ayrı puan alır. Puan düştüğünde ya da kritik bir hata görüldüğünde tedarikçiye düzeltici faaliyet açılır ve takibi DÖF ve uygunsuzluk takip programı üzerinden yürür; tedarikçinin yanıtı ve kapanış tarihi bir sonraki değerlendirmede görünür.

Hazır program mı, özel yazılım mı?

ERP ve kalite yönetim paketlerinin çoğunda temel bir tedarikçi değerlendirme ekranı bulunur. Satın alma, girdi kontrol ve muhasebe kayıtlarınız aynı pakette duruyorsa bu ekran çoğu zaman yeterlidir. Veriler farklı sistemlere dağılmışsa, sektörünüze özel ölçütleriniz varsa (örneğin soğuk zincir sıcaklık kaydı ya da numune onay süresi) ya da tedarikçilerin kendi puanlarını ve açık aksiyonlarını gördüğü bir portal istiyorsanız özel geliştirme daha uygun olur. Karar vermeden önce son bir yılın teslim, kontrol ve fatura kayıtlarının hangi sistemde, hangi tedarikçi koduyla tutulduğunu çıkarmak işin büyüklüğünü netleştirir.

Sonuç

İyi bir tedarikçi değerlendirme programı puanı mevcut kayıtlardan hesaplar, eksik veriyi düşük puan saymaz, ağırlıkları ve geçmiş sonuçları saklar, düşük puanı düzeltici faaliyete bağlar ve onaylı tedarikçi listesini veriyle günceller. Bu yapıyı satın alma ve kalite süreçlerinize bağlı kurmak için kurumsal çözümler sayfamıza bakabilir ya da ihtiyacınızı anlatıp teklif alabilirsiniz.

Projenizi Hayata Geçirelim

Web sitesi, mobil uygulama veya kurumsal yazılım projeniz için ücretsiz danışmanlık alın.

Ücretsiz Teklif AlKurumsal Çözümler hizmetimizi inceleyin